
Δημήτρης Ν. Λύρας, MD, MSc, PhD
ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Ρήξη Αχιλλείου Τένοντα
Τι Είναι Η Ρήξη Αχιλλείου Τένοντα
Η ρήξη Αχιλλείου τένοντα αποτελεί έναν όρο ο οποίος περιγράφει την κάκωση του πιο μεγάλου και ισχυρού τένοντα του ανθρωπίνου σώματος. Ο τραυματισμός του Αχιλλείου τένοντα, ο οποίος βρίσκεται στο πίσω μέρος του ποδιού και συνδέει την πτέρνα με τη γάμπα (γαστροκνημία), θεωρείται πολύ σοβαρός καθώς επηρεάζει την ικανότητα της βάδισης και μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, αν και είναι πιο συχνός σε αθλητές και σε άτομα τα οποία έχουν κάποια αθλητική δραστηριότητα. Ο Αχίλλειος τένοντας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην πελματιαία κάμψη του άκρου ποδός και στην ώθηση του σώματος κατά τη βάδιση, το τρέξιμο και τα άλματα. Για τον λόγο αυτό, η ρήξη του επηρεάζει σημαντικά τόσο τις αθλητικές όσο και τις απλές καθημερινές δραστηριότητες.

Αίτια Ρήξης Αχιλλείου Τένοντα
Όσον αφορά τα αίτια της ρήξης του Αχιλλείου τένοντα, η περιοχή καθίσταται πιο επιρρεπείς σε τραυματισμούς εξαιτίας της ανεπαρκούς αιμάτωσής της, η οποία συνήθως καθυστερεί και την επούλωση. Στην πράξη, η ρήξη του Αχιλλείου τένοντα δεν οφείλεται πάντοτε σε έναν μεμονωμένο τραυματισμό, αλλά συχνά προκύπτει από τον συνδυασμό επιβαρυντικών παραγόντων, όπως η χρόνια καταπόνηση, η εκφύλιση του τένοντα και η απότομη μηχανική φόρτιση.
Μια ρήξη μπορεί να είναι αποτέλεσμα διαφόρων καταστάσεων, οι οποίες μπορεί να συνδέονται είτε με κάποιο άθλημα είτε με μια απλή καθημερινή δραστηριότητα. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι οι εξής:
Η απότομη αύξηση της έντασης της αθλητικής δραστηριότητας, ειδικά σε κάποιο άλμα
Η πτώση από ύψος
Η πτώση σε κάποια λακκούβα κατά το περπάτημα
Η προσπάθεια αποφυγής μιας πτώσης
Για τον λόγο αυτό, είναι πολύ σημαντική η πρόληψη όσον αφορά τις αθλητικές δραστηριότητες. Η πρόληψη περιλαμβάνει σωστό ζέσταμα πριν από κάθε αθλητική δραστηριότητα, σταδιακή αύξηση της έντασης της άσκησης, ενδυνάμωση των μυών της γάμπας και αποφυγή υπερβολικής καταπόνησης.
Εκτός από τις παραπάνω περιπτώσεις, οι οποίες θα λέγαμε πως αφορούν τις τραυματικές ρήξεις του Αχιλλείου τένοντα, υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις ασθενών με μη τραυματικές ρήξεις. Πρόκειται για ανθρώπους:
Μεγάλης ηλικίας οι οποίοι λαμβάνουν για χρόνια κορτιζόνη
Με ρευματοειδή αρθρίτιδα
Με νεφρική ανεπάρκεια
Με σακχαρώδη διαβήτη
Με υπερλιπιδαιμία
Η ρήξη Αχιλλείου τένοντα συνδέεται και με ορισμένους παράγοντες, οι οποίοι παρατηρούνται σε πολλά περιστατικά κάκωσης του τένοντα. Οι βασικοί παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν τις πιθανότητες ρήξης του Αχιλλείου τένοντα είναι οι παρακάτω:
Η ηλικία: Άνθρωποι μεταξύ των 30 και 40 ετών φαίνεται πως είναι πιο επιρρεπείς σε τέτοιους τραυματισμούς.
Το φύλο: Ρήξεις Αχιλλείου τένοντα παρουσιάζονται συχνότερα στον ανδρικό πληθυσμό παρά στον γυναικείο.
Ορισμένα αθλήματα: Σε αθλήματα τα οποία χαρακτηρίζονται από άλματα, τρέξιμο, απότομη επιτάχυνση και επιβράδυνση οι τραυματισμοί του Αχιλλείου τένοντα είναι πολύ συχνές. Άνθρωποι, λοιπόν, που παίζουν μπάσκετ, ποδόσφαιρο, τένις και βόλεϊ έχουν αυξημένες πιθανότητες να υποστούν ρήξη.
Η χρήση κορτιζόνης: Οι εγχύσεις κορτιζόνης για τη μείωση του πόνου, ειδικά όταν γίνονται για πολλά χρόνια, είναι σαφώς αποτελεσματικές, αλλά ταυτόχρονα κάνουν τον τένοντα πιο αδύναμο και του στερούν την ικανότητα αναγέννησης, με αποτέλεσμα να τον κάνουν πιο επιρρεπή σε τραυματισμούς.
Η λήψη αντιβιοτικών: Συγκεκριμένα, τα αντιβιοτικά σκευάσματα της κατηγορίας των κινολονών συνδέονται σε μεγάλο ποσοστό με τη ρήξη του Αχιλλείου τένοντα.
Η φαρμακευτική αγωγή για τη χοληστερίνη: Οι στατίνες, οι οποίες λαμβάνονται για τη μείωση της χοληστερόλης έχουν συνδεθεί σε πολλές περιπτώσεις με τραυματισμούς στον Αχίλλειο τένοντα.
Η παχυσαρκία: Η τάση στον τένοντα φαίνεται να αυξάνεται με την παρουσία πλεονάζοντος βάρους.
Συμπτώματα Ρήξης Αχιλλείου Τένοντα
Η ρήξη του Αχιλλείου τένοντα συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα, με βασικά τα παρακάτω:
Αίσθηση σαν κλωτσιά στον τένοντα κατά τον τραυματισμό του
Οξύς πόνος
Έντονος ήχος σαν κλικ κατά τη ρήξη
Οίδημα (πρήξιμο) στο σημείο πάνω από τη φτέρνα
Αδυναμία κίνησης προς τα κάνω του άκρου ποδός
Αδυναμία βάδισης με το πόδι που έχει υποστεί κάκωση
Αδυναμία στάσης στις μύτες/στα δάκτυλα του τραυματισμένου ποδιού
Στις περιπτώσεις μερικής ρήξης, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ηπιότερα και να επιδεινώνονται προοδευτικά με τη φόρτιση, γεγονός που σε ορισμένες περιπτώσεις καθυστερεί τη διάγνωση και την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.
Μερική Και Ολική Ρήξη Αχιλλείου – Σε Τι Διαφέρουν
Η ρήξη του Αχιλλείου τένοντα διακρίνεται σε μερική και ολική. Η μερική ρήξη εμφανίζεταισυχνότερα στη μυοτενόντια συμβολή του γαστροκνημίου μυός με τον τένοντα και συνοδεύεται από πόνο και μερικό λειτουργικό περιορισμό, χωρίς απαραίτητα πλήρη απώλεια της βάδισης. Αντίθετα, η ολική ρήξη εντοπίζεται συνήθως 4-6 εκ. πάνω από την κατάφυση του τένοντα στην πτέρνα και προκαλεί σημαντική απώλεια της πελματιαίας κάμψης, καθιστώντας τη βάδιση ιδιαίτερα δυσχερή. Η διάκριση μεταξύ μερικής και ολικής ρήξης είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει τόσο την επιλογή της θεραπευτικής μεθόδου όσο και τον συνολικό χρόνο αποκατάστασης.
Θεραπεία Ρήξης Αχιλλείου Τένοντα
Η θεραπεία μιας ρήξης Αχιλλείου τένοντα αποφασίζεται έπειτα από τη διάγνωσή της (μέσω ψηλάφησης και ειδικών κλινικών τεστ ή και ορισμένων απεικονιστικών εξετάσεων, μαγνητικής τομογραφίας και υπερηχογραφήματος σε κάποιες περιπτώσεις) όπου διαπιστώνεται αν πρόκειται για μερική ή ολική ρήξη. Η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση για κάθε ασθενή, όμως, εξαρτάται και από άλλους παράγοντες με βασικούς την ηλικία, το επίπεδο της αθλητικής δραστηριότητας, ενδεχόμενες παθήσεις που συνυπάρχουν και τις επιθυμίες του εκάστοτε ασθενή. Σε κάποιες περιπτώσεις, επομένως, επιλέγονται συντηρητικά μέσα για την αντιμετώπιση της ρήξης, ενώ σε άλλες η χειρουργική επέμβαση.
Συντηρητική Θεραπεία
Η συντηρητική θεραπεία της ρήξης του Αχιλλείου τένοντα αποτελεί μια επιλογή αντιμετώπισης η οποία γίνεται επιλεγμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν πρόκειται για μερική ρήξη, για ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας ή για άτομα με χαμηλότερες λειτουργικές και αθλητικές απαιτήσεις. Στόχος της μη χειρουργικής αντιμετώπισης είναι η φυσική επούλωση του τένοντα, με παράλληλη αποκατάσταση της λειτουργικότητας και της δύναμης του κάτω άκρου.
Τα συντηρητικά μέσα τα οποία επιλέγονται σε περιπτώσεις ρήξεων του Αχιλλείου τένοντα είναι τα παρακάτω:
Ακινητοποίηση του άκρου: Αρχικά, είναι σημαντικό να γίνει ακινητοποίηση της ποδοκνημικής άρθρωσης σε θέση πελματιαίας κάμψης, ώστε να μειωθεί η απόσταση μεταξύ των άκρων του τένοντα και να διευκολυνθεί η επούλωση. Αυτό επιτυγχάνεται συνήθως με ειδική κνημοποδική μπότα ή νάρθηκα, με στόχο τη σταδιακή επαναφορά του ποδιού σε ουδέτερη θέση.
Σταδιακή φόρτιση: Μετά το αρχικό στάδιο ακινητοποίησης, επιτρέπεται προοδευτικά η φόρτιση του σκέλους, πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση, ώστε να αποφευχθεί η επαναρρήξη.
Φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση: Η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της συντηρητικής αντιμετώπισης και περιλαμβάνει ασκήσεις για την αποκατάσταση του εύρους κίνησης, την ενδυνάμωση των μυών της γαστροκνημίας και τη βελτίωση της σταθερότητας και της βάδισης.
Χειρουργείο
Η χειρουργική αντιμετώπιση της ρήξης Αχιλλείου τένοντα προτείνεται κυρίως σε περιπτώσεις ολικής ρήξης, ιδιαίτερα σε νεότερους ασθενείς και άτομα με υψηλές λειτουργικές ή αθλητικές απαιτήσεις. Στόχος της επέμβασης είναι η άμεση αποκατάσταση της συνέχειας του τένοντα, ώστε να επιτευχθεί καλύτερη επαναφορά της δύναμης και της λειτουργικότητας της ποδοκνημικής άρθρωσης.

Το χειρουργείο πραγματοποιείται συνήθως με συρραφή των άκρων του τένοντα, είτε με ανοιχτή είτε με ελάχιστα επεμβατική τεχνική, ανάλογα με την περίπτωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως όταν υπάρχει εκφύλιση του τένοντα ή καθυστερημένη διάγνωση, μπορεί να απαιτηθεί ενίσχυση με γειτονικούς τένοντες.
Το βασικό πλεονέκτημα της χειρουργικής θεραπείας είναι η μειωμένη πιθανότητα επαναρρήξης και η δυνατότητα ταχύτερης και πληρέστερης λειτουργικής αποκατάστασης. Ωστόσο, όπως κάθε χειρουργική πράξη, συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους, όπως λοίμωξη, επιπλοκές επούλωσης του τραύματος ή ερεθισμό νεύρων. Για τον λόγο αυτό, η απόφαση για χειρουργείο λαμβάνεται εξατομικευμένα, έπειτα από αναλυτική συζήτηση με τον κάθε ασθενή.
Αποκατάσταση Μετά Από Ρήξη Αχιλλείου Τένοντα
Η αποκατάσταση μετά από ρήξη Αχιλλείου τένοντα αποτελεί καθοριστικό στάδιο της θεραπείας, είτε αυτή είναι συντηρητική είτε χειρουργική. Περιλαμβάνει τη σταδιακή κινητοποίηση, την ελεγχόμενη φόρτιση και ένα οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας. Αρχικά δίνεται έμφαση στην προστασία του τένοντα και τη μείωση του οιδήματος, ενώ στη συνέχεια, στοχεύεται η αποκατάσταση του εύρους της κίνησης, της μυϊκής ισχύος και της σταθερότητας.
Η σωστή και συστηματική αποθεραπεία συμβάλλει στην ασφαλή επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες και τη μείωση του κινδύνου υποτροπής. Η επιστροφή στις καθημερινές ή αθλητικές δραστηριότητες πρέπει να γίνεται σταδιακά και πάντα με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης επούλωση και να αποφευχθεί ο κίνδυνος επαναρρήξης.
Ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Δημήτρης Λύρας βρίσκεται στη διάθεσή σας για περισσότερες πληροφορίες. Επικοινωνήστε με το ιατρείο του στον Χολαργό ή τα Ιλίσια και κλείστε ραντεβού για διάγνωση και θεραπεία!