Δημήτρης Ν. Λύρας, MD, MSc, PhD
ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ
Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος Ελάχιστης Επεμβατικότητας
Τι Είναι Η Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος Ελάχιστης Επεμβατικότητας (MIS);
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος ελάχιστης επεμβατικότητας (MIS) αποτελεί εξέλιξη της κλασικής ολικής αρθροπλαστικής γόνατος και έχει ως στόχο να μειώσει τη χειρουργική “επιβάρυνση” των ιστών. Χρησιμοποιεί μικρότερη τομή, προχωρημένα εργαλεία και εξειδικευμένα πρωτόκολλα που επιτρέπουν ταχύτερη αποκατάσταση και σαφώς λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο.
Η φιλοσοφία της ελάχιστης επεμβατικότητας βασίζεται στο ότι η άρθρωση μπορεί να αποκατασταθεί αποτελεσματικά χωρίς να χρειάζεται εκτεταμένος τραυματισμός των υγιών μυών και τενόντων. Έτσι, ο οργανισμός ανακάμπτει ταχύτερα, η απώλεια αίματος είναι μικρότερη και η κινητοποίηση ξεκινά πολύ νωρίς, ακόμη και μέσα στις πρώτες ώρες μετά το χειρουργείο.
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος αποτελεί τη συχνότερη αιτία η οποία οδηγεί τους ασθενείς σε ολική αρθροπλαστική. Με την πάροδο των ετών, ο αρθρικός χόνδρος λεπταίνει και καταστρέφεται, με αποτέλεσμα τα οστά να τρίβονται μεταξύ τους προκαλώντας έντονο πόνο, οίδημα και δυσκαμψία. Η επιβάρυνση είναι προοδευτική, με συμπτώματα που συνήθως επιδεινώνονταισε δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας ή η παρατεταμένη ορθοστασία.
Η MIS αρθροπλαστική ενδείκνυται ιδανικά σε περιπτώσεις όπου ο πόνος γίνεται πλέον ανυπόφορος, η ποιότητα ζωής μειώνεται και η συντηρητική αντιμετώπιση, όπως φάρμακα, φυσικοθεραπεία, ενέσιμες θεραπείες, δεν προσφέρει πλέον ανακούφιση. Η τεχνική επιδιώκει να αντικαταστήσει τις φθαρμένες επιφάνειες και να κάνει ξανά την κίνηση ομαλή και σταθερή χωρίς πόνο.
Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος είναι μία επέμβαση που πραγματοποιήθηκε πρώτη φορά το 1968. Έκτοτε, οι βελτιώσεις στις τεχνικές και τα χρησιμοποιούμενα υλικά έχουν αυξήσει κατά πολύ την αποτελεσματικότητα της επέμβασης. Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος είναι μία από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις στην επιστήμη της Ιατρικής. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Έρευνας και Ποιότητας Υγείας, πάνω από 600.000 αρθροπλαστικές γόνατος πραγματοποιούνται ετησίως στις Η.Π.Α.
Σήμερα, τα σύγχρονα πρωτόκολλα fast track συνδυάζουν τη MIS τεχνική με στοχευμένη αναλγησία, πρώιμη κινητοποίηση και ελεγχόμενη αποκατάσταση, με αποτέλεσμα ο ασθενής να σηκώνεται από την πρώτη ημέρα και να επιστρέφει πιο γρήγορα στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Ποια Είναι Τα Πλεονεκτήματα Της Ολικής Αρθροπλαστικής Γόνατος Ελάχιστης Επεμβατικότητας (MIS);
Σήμερα η ολική αρθροπλαστική του γόνατος μπορεί να γίνει με ελάχιστης επεμβατικότητας μεθόδους οι οποίες:
Προστατεύουν τους ιστούς
Γίνονται με μικρές τομές
Μειώνουν σημαντικά τον μετεγχειρητικό πόνο, χωρίς να τραυματίζουν τον τένοντα του τετρακεφάλου, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη φυσιολογική λειτουργία του γόνατος
Απαιτούν μικρή διάρκεια νοσηλείας
Προσφέρουν γρήγορη επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες
Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος - Διαδικασία Επέμβασης
Πριν από την ολική αρθροπλαστική γόνατος ελάχιστης επεμβατικότητας, είναι σημαντικό να γίνει η κατάλληλη προετοιμασία, η οποία διασφαλίζει ότι ο ασθενής θα εισέλθει στο χειρουργείο υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Ο θεράπων ορθοπαιδικός πραγματοποιεί πλήρη κλινική αξιολόγηση, ενώ ζητούνται αιματολογικές εξετάσεις, ακτινολογικός ή αξονικός έλεγχος και, όπου απαιτείται, καρδιολογική εκτίμηση. Παράλληλα, γίνεται ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής, με πιθανή τροποποίηση σε αντιπηκτικά ή αντιφλεγμονώδη σκευάσματα, ώστε να αποφευχθούν επιπλοκές.
Στο διάστημα πριν την επέμβαση, συστήνεται συχνά ήπια ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και βελτίωση της κινητικότητας, ώστε η μετεγχειρητική αποκατάσταση να είναι πιο ομαλή. Η σωστή ρύθμιση του σακχάρουστους διαβητικούς, η διακοπή του καπνίσματος και η μικρή απώλεια βάρους (σε όσες περιπτώσεις είναι απαραίτητο) συμβάλλουν επίσης σε ταχύτερη επούλωση.
Ο ασθενής ενημερώνεται για το προβλεπόμενο διάστημα νοσηλείας, το είδος της αναισθησίας και τα πρωτόκολλα fast track που θα εφαρμοστούν, ώστε να προσέλθει με πλήρη επίγνωση των βημάτων που θα ακολουθήσουν διεγχειρητικά και μετεγχειρητικά.
Η διαδικασία της επέμβασης περιλαμβάνει μια σειρά από βήματα που έχουν στόχο την ακριβή τοποθέτηση της πρόθεσης και την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργικότητας της άρθρωσης.
Η τομή στη MIS τεχνική είναι μικρότερη, συνήθως 8-10 εκατοστά, ενώ ο χειρουργός χρησιμοποιεί ειδικά εργαλεία που επιτρέπουν την πρόσβαση στην άρθρωση χωρίς εκτεταμένη αποκόλληση μυών. Αφαιρούνται οι φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες, εξομαλύνονται τα οστά και αντικαθίστανται με μεταλλικά και πολυαιθυλενικά εμφυτεύματα υψηλής αντοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή ευθυγράμμιση της πρόθεσης για μακροχρόνια σταθερότητα και φυσιολογικό εύρος κίνησης. Η ακριβής τοποθέτηση εξασφαλίζει μικρότερο ρυθμό φθοράς και αυξάνει σημαντικά τη διάρκεια ζωής της αρθροπλαστικής.
Σε αρκετά κέντρα χρησιμοποιούνται συστήματα ηλεκτρονικής πλοήγησης, που επιτρέπουν ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια στη διαδικασία. Ο συνολικός χρόνος της επέμβασης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 60 και 90 λεπτών.
Ανάρρωση / Αποκατάσταση Μετεγχειρητικά
Μετεγχειρητικά, επιθετική φυσικοθεραπεία και ειδικά πρωτόκολλα αναλγησίας μειώνουν το χρόνο νοσηλείας στις 2-3 ημέρες. Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος έχει μακρά περίοδο επιβίωσης όταν γίνει από εξειδικευμένο χειρουργό και τα αποτελέσματά της μεγιστοποιούνται όταν ο ασθενής έχει κίνητρο και συμμετέχει ενεργά στις μετεγχειρητικές φυσικοθεραπείες. Η σωστή διαχείριση του πόνου μέσω συνδυαστικών τεχνικών επιταχύνει σημαντικά την κινητοποίηση και μειώνει τη δυσκαμψία των πρώτων ημερών.
Η διάθεση με την οποία αντιμετωπίζει ο ασθενής την ολική αρθροπλαστική του γόνατος έχει άμεση επίπτωση στην πρόοδο και την έκβαση της επέμβασης. Πάνω από το 92% των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική γόνατος έχουν από καλά έως εξαιρετικά αποτελέσματα μετά από 18-20 χρόνια.
Η ψυχολογική ενδυνάμωση και η ενεργή συμμετοχή στο πρόγραμμα αποκατάστασης σχετίζονται με βελτιωμένη αντοχή, καλύτερη βάδιση και μικρότερη πιθανότητα μελλοντικών περιορισμών.
Μετά το χειρουργείο, ο πόνος αντιμετωπίζεται με τα κατάλληλα αναλγητικά που επιτρέπουν στον ασθενή να κινητοποιηθεί άμεσα. Η φυσικοθεραπεία ξεκινά ήδη από την πρώτη ημέρα και περιλαμβάνει ασκήσεις εύρους κίνησης, ενδυνάμωσης και επανεκπαίδευσης βάδισης.
Η προοδευτική αύξηση της φόρτισης του άκρου βοηθά στην ομαλή επούλωση και στην καλύτερη σταθεροποίηση της πρόθεσης, ενώ οι στοχευμένες ασκήσεις συμβάλλουν στην επανάκτηση της πλήρους λειτουργικότητας.
Ο συνολικός χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται από την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και τη συνέπεια του ασθενή στις οδηγίες. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις καθημερινές δραστηριότητες σε 4 εβδομάδες, ενώ για την πλήρη ανάρρωση και αποκατάσταση της λειτουργικότητας μπορεί να χρειαστούν 3 μήνες. Η αποθεραπεία συνεχίζεται σε εξωτερικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας ώστε να βελτιωθεί η σταθερότητα, η δύναμη και το εύρος κίνησης.
Επιπλοκές Μετά Από Ολική Αρθροπλαστική Γονάτου
Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και στην ολική αρθροπλαστική γόνατος ενδέχεται να υπάρξουν επιπλοκές, αν και η πιθανότητα πλέον είναι ελάχιστη λόγω των σύγχρονων τεχνικών. Σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των επιπλοκών παίζουν η προεγχειρητική αξιολόγηση, ο έλεγχος των συνοδών νοσημάτων, η τήρηση των οδηγιών υγιεινής και η έγκαιρη κινητοποίηση. Τα σύγχρονα πρωτόκολλα μειώνουν θεαματικά τις πιθανότητες σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Οι συχνότερες επιπλοκές είναι οι εξής:
Λοίμωξη: Μπορεί να εμφανιστεί είτε στην περιοχή της τομής είτε βαθύτερα στην άρθρωση. Απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση και, σε σπάνιες περιπτώσεις, χειρουργική παρέμβαση.
Θρόμβωση: Σχηματισμός θρόμβων στα κάτω άκρα που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. Η πρόληψη περιλαμβάνει κινητοποίηση από τις πρώτες ώρες μετά την επέμβαση και χρήση αντιπηκτικής αγωγής.
Δυσκαμψία: Μειωμένο εύρος κίνησης της άρθρωσης, που συνήθως αντιμετωπίζεται με φυσικοθεραπεία και στοχευμένες ασκήσεις αποκατάστασης.
Χαλάρωση ή φθορά της πρόθεσης σε βάθος χρόνου: Μπορεί να προκληθεί μετά από πολλά χρόνια λειτουργίας της πρόθεσης, οδηγώντας πιθανώς σε αναθεώρηση της αρθροπλαστικής.
Πόνος από υπερβολική ουλοποίηση: Η υπερβολική ανάπτυξη ουλής γύρω από την άρθρωση μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και περιορισμό κινήσεων, αντιμετωπίζεται με φυσικοθεραπεία ή, σε σπάνιες περιπτώσεις, χειρουργικά.
Ολική Αρθροπλαστική Γόνατος Με Ρομποτική Μέθοδο
Η ρομποτική τεχνολογία αποτελεί σημαντική εξέλιξη στην αρθροπλαστική γόνατος, προσφέροντας εξαιρετική ακρίβεια στην προεγχειρητική χαρτογράφηση και τη θέση της πρόθεσης. Το ρομποτικό σύστημα δημιουργεί τρισδιάστατο μοντέλο του γόνατος, ώστε ο χειρουργός να σχεδιάσει με ακρίβεια χιλιοστού τις τομές και την αφαίρεση του φθαρμένου χόνδρου. Η ρομποτική ολική αρθροπλαστική συνδυάζεται ιδανικά με τις MIS τεχνικές και fast track πρωτόκολλα.
Η χρήση ρομποτικής τεχνολογίας μειώνει την πιθανότητα αποκλίσεων, αυξάνει τη σταθερότητα της πρόθεσης και συμβάλλει στη μακροχρόνια επιτυχία της επέμβασης. Επιπλέον, προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο τελικό λειτουργικό αποτέλεσμα.
Επιγραμματικά, τα οφέλη της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος με τη ρομποτική μέθοδο είναι τα παρακάτω:
Καλύτερη ευθυγράμμιση της πρόθεσης: Η ακριβής τοποθέτηση μειώνει την πιθανότητα φθοράς και παρέχει ομοιόμορφη κατανομή φορτίου στην άρθρωση.
Μικρότερος τραυματισμός ιστών: Η ελάχιστη αποκόλληση μυών και συνδέσμων επιτρέπει ταχύτερη επούλωση και μειώνει τον μετεγχειρητικό πόνο.
Λιγότερος πόνος: Συνδυασμός ακριβούς χειρουργικής τεχνικής και ελάχιστης επεμβατικότητας περιορίζει τον μετεγχειρητικό πόνο.
Ταχύτερη αποκατάσταση: Οι ασθενείς μπορούν να κινητοποιηθούν νωρίτερα και να επιστρέψουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες πιο γρήγορα.
Μειωμένος κίνδυνος αστάθειας ή λανθασμένης φόρτισης: Η ρομποτική ακρίβεια μειώνει τις πιθανότητες μελλοντικών προβλημάτων που σχετίζονται με τη φόρτιση της άρθρωσης.
Ο Δρ. Δημήτρης Ν. Λύρας διαθέτει εξειδίκευση στις ελάχιστα επεμβατικές αρθροπλαστικές γόνατος (Minimal Invasive Hip and Knee Fellowship: 12/2013 έως 06/2015, Skyridge Medical Center, Lone Tree, Colorado, USA) Συγκεκριμένα, έχει εξειδικευτεί στην εξατομικευμένη ολική αρθροπλαστική γόνατος, τη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος, την επιγονατιδομηριαία αρθροπλαστική γόνατος και την αναθεώρηση αρθροπλαστικής γόνατος.
Επικοινωνήστε με το ιατρείο του Δρ. Λύρα στον Χολαργό ή τα Ιλίσια για περισσότερες πληροφορίες και κλείστε ραντεβού για διάγνωση και θεραπεία!
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε τα παρακάτω video